Otam, 1974
Altuğ Tuğrul otasi, Artlife 1974 asoschisi Bülent Tuğrul haqida hikoya qiladi: ustaxonada tunab o‘tgan shogirdlik yillari, uyning bir xonasida ochilgan ilk ustaxona va 1984-yilda paydo bo‘lgan Artlife nomi.
Otamning hikoyasini hech qachon boshidan oxirigacha eshitmaganman. U menga yillar davomida bo‘lak-bo‘lak yetib keldi: uning yonida ulg‘aygan ustalardan, uni o‘sha paytlarda tanigan odamlardan, ba’zan o‘zidan. Bu yerda o‘sha bo‘laklarni yonma-yon qo‘ydim.
Arxivdan: tikuv mashinasi yonida.
1974-yilda, o‘n besh yoshida otam Istanbuldagi mebel qoplash ustaxonasining eshigidan shogird bo‘lib kirdi va shundan keyin eshikning bu tomoniga qaytib o‘tmadi. Kechalari ustaxonada yotardi. Ertalab ustalardan oldin turib, polni supurar, dastgohlarni yig‘ishtirardi. Ish boshlanganda supuradigan narsa qolmasin, ko‘zi ustaning qo‘lida bo‘lsin, der edi. Tortilayotgan tasmani ushlab turdi, usta labida tutgan mixlar tugaganda yangisini uzatdi. Porolon hali yo‘q edi. O‘rindiq sim va prujina ustiga qurilar, ustiga to‘ldirma qo‘yilar, mato eng oxirida tortilardi. Bugun shularni gapirib berayotganda ba’zan xayolga cho‘mib ketadi. Gap chala qoladi, men kutaman.
Uydagi xona
Arxivdan: divan ortida.
U uyning bir xonasini ustaxonaga aylantirdi. Xona o‘rtasida bittagina divan turardi va o‘sha divan yillar davomida tinchlik ko‘rmadi. Kechqurun so‘kildi, tunda tikildi, ertalab yana so‘kildi. O‘sha yillarning matolari ikki yuzli edi: teskari o‘girilsa, mato hayotini yangidan boshlardi. O‘sha divan, o‘sha mato, har safar avvalgisidan sal tekisroq chok. Necha marta so‘kkanini so‘rasam, jilmayadi. Sanamagan.
Ustalik
Arxivdan: kresloda.
Mebel qoplashda bir ostona bor, undan keyin sizga hech kim hech narsa o‘rgata olmaydi. Matoning ipi qaysi tomonga yotishini o‘zingiz o‘qiysiz, baxmalni tuki yo‘nalishiga qarab o‘zingiz kesasiz, damask naqshini suyanchiqning qoq o‘rtasiga o‘zingiz tushirasiz. Otam o‘sha ostonadan o‘sha xonada, o‘sha divan ustida o‘tdi. Bugun ustaxonada biror kreslo yonidan o‘tayotib, kaftini suyanchiqqa qo‘yadi va hech narsa demaydi. Qoplamachi usta tushunadi. Mato bir millimetr surilgan bo‘lsa, so‘ktirib, boshidan qildiradi va hech kim e’tiroz bildirmaydi. U bu ishga hunar emas, san’at deb qaragan avloddan.
O‘z ustaxonasi
O‘z ustaxonasini ochganda birinchi qilgan ishi kresloning matodan oldingi holatini ham o‘z qo‘liga olish bo‘ldi. Yaxshi qoplamachi yomon karkasda yaxshi ish chiqara olmaydi. Shu sababli vaqt o‘tishi bilan yog‘och, o‘ymakorlik va oltin varaq bir tom ostiga yig‘ildi.
1984
Ustaxonadan chiqqan kreslolar haqida avval ustadan ustaga, keyin uydan uyga gap o‘tdi. 1984-yilda bu ishga nom berildi: Artlife.
Arxivdan: topshirishdan oldin, ko‘chada.
Bugun
Otam bugun do‘kon bilan ustaxona orasida yuradi. Men chizaman, onam Gülümser ishni yuritadi, amakim Levent sotadi, u ham usta. O‘ymakorlar akant bargini haliyam avval chizib, keyin o‘yadi, zarhalchilar oltin varaqni haliyam nafas bilan yotqizadi, qoplamachilar shenillni haliyam bitta ham burmasiz tortadi. Otam ko‘rmaguncha esa hech bir buyum o‘sha eshikdan chiqmaydi.
Altuğ Tuğrul
Turk tilidan tarjima.